TERCJARZ NR 06/2018

 

DARY I CHARYZMATY DUCHA ŚWIĘTEGO

 

W naszym rozważaniu zechcemy poznać treść, która kryje się pod pojęciami: charyzmaty i dary Boże. Sięgniemy do nauczania dwóch znakomitych autorów: do św. Bonawentury i św. Tomasza z Akwinu. Temat naszego rozważania wpisuje się szerszy kontekst teologiczny obejmujący kwestię łaski Bożej. Na początku spytajmy więc o to, czym jest łaska Boża? Św. Bonawentura naucza, że jest ona darem danym i wlanym bezpośrednio od Boga. W swoim dziele Breviloquium, rozpoznaje on ją jako pomoc Bożą daną stworzeniu za darmo i w wolności, czyli niezależnie od jego czynów. Bez tejże pomocy nie może ono istnieć ani też podejmować określonych działań. Łaska ta jest darem, dzięki któremu dusza staje się doskonałą oblubienicą Chrystusa, córką wiecznego Ojca i świątynią Ducha Świętego. Z łaską i w łasce daje się sam Duch Święty, który jest Darem Niestworzonym.

Przejdźmy do naszych zagadnień bardziej szczegółowo: czym są dary i charyzmaty Boże?

Charyzmaty Ducha Świętego

 

Syntetyczny wykład na temat charyzmatów zawdzięczamy św. Tomaszowi z Akwinu. Podejmował on ten temat dwa razy: w Sumie teologicznej oraz w Wykładzie Pierwszego Listu do Koryntian.

Charyzmat w terminologii świętego to łaska darmo dana. Owszem, nie tylko charyzmaty, ale wszystkie dary Boże są nam darmo dane, jest jednak ważna różnica między darami naturalnymi a darami łaski. W darze stworzenia należy nam się to wszystko, co stanowi o ludzkiej naturze. Łaska jest darem, który, przekraczając naturę, nie należy się naszej ludzkiej naturze. Inną kategorią łaski jest łaska uświęcająca, którą nazywamy również łaską usynowiającą.

Biblijne znaczenie terminu charyzmat ma swe źródło w greckim słowie char: coś, co buduje dobro. Jest darem Boga udzielonym wiernym każdego stanu. Św. Paweł wskazuje, że celem tego daru jest wzbudzenie w każdym człowieku zdolności budowania całej wspólnoty Kościoła (por. 1Kor 14,12).

Bliźniemu w drodze do Boga możemy pomóc tylko wpływając na niego od zewnątrz. Tylko Bóg ma dostęp do wnętrza człowieka i tylko On może poruszyć go swoją łaską wewnętrznie. To dlatego ludzkie drogi pomocy drugiemu człowiekowi są tak różnorodne. Stąd różnorodne są charyzmaty, dzięki którym możemy pomagać naszym bliźnim.

Lista charyzmatów nie jest zamknięta. Duch Święty udziela Kościołowi charyzmatów zależnie od aktualnych potrzeb. Duch Święty obdarza Kościół wieloma takimi charyzmatami, które rzadko tym wyrazem nazywamy. Wystarczy wspomnieć, że w Katechizmie Kościoła Katolickiego są pojęcia: „niezawodny charyzmat prawdy”, „charyzmat nieomylności w dziedzinie wiary i moralności”, „charyzmat życia konsekrowanego”.

Mówiąc o charyzmatach, dobrze jest zauważyć kwestię relacji między tymi wiernymi, których Duch Święty obdarzył jakimś szczególnym charyzmatem, a pasterzami, których podstawowym obowiązkiem jest przewodzenie Kościołowi. Otóż różnorakimi charyzmatami są w Kościele obdarzeni wszyscy, zatem także pasterze Kościoła. Już w czasach apostolskich wskazywano, że Kościół jest „zbudowany na fundamencie apostołów i proroków” (Ef 2,20), sam bowiem „Bóg ustanowił w Kościele najprzód apostołów, po wtóre proroków, po trzecie nauczycieli, a następnie tych, co mają dar czynienia cudów, wspierania pomocą, rządzenia oraz przemawiania rozmaitymi językami” (1Kor 12,28). Nowy Testament wielokrotnie odnotowuje obecność w Kościele apostolskim szczególnie wyróżniających się charyzmatyków. Ostatni sobór przypomniał – i to dwukrotnie – że Duch Święty uposaża Kościół „w rozmaite dary hierarchiczne i charyzmatyczne”. Jednych i drugich darów Duch Święty udziela dla dobra tego samego Kościoła. Katechizm Kościoła Katolickiego w numerze 801 wskazuje, że hierarchia jest szczególnie powołana do tego, „by nie gasić Ducha, ale doświadczać wszystkiego i zachowywać to, co dobre, by wszystkie charyzmaty, w ich różnorodności i komplementarności, współdziałały dla wspólnego dobra”. Powyższe zdanie Katechizmu jest cytatem z 12 numeru konstytucji dogmatycznej o Kościele. Warto zauważyć, że wcześniej ten sam soborowy dokument naucza: „wśród darów Ducha Świętego góruje łaska Apostołów, których władzy sam Duch poddaje również charyzmatyków”. W sytuacji, kiedy władza kościelna wydaje się nie rozumieć tego, iż nie powinna gasić Ducha, święci charyzmatycy poniekąd instynktownie wybierali zasadę, że posłuszeństwo jest ważniejsze niż ofiara – i praktycznie zawsze okazywało się, że dzięki takiej postawie ich charyzmat doznawał oczyszczenia i przynosił wspanialsze owoce.

Dary Ducha Świętego według św. Bonawentury

 

Jest wiele darów łaski darmo danej i można by wszystkie zdolności otrzymane od Boga nazwać darami Bożymi, wśród nich rozróżnia się jednak siedem darów Ducha Świętego, które tak nazywa prorok Izajasz, prorokując o Różdżce z pnia Jessego. Mówiąc o darach Bożych, zechcemy odnieść się do nauczania św. Bonawentury. Interesujący nas temat podejmuje on kilkukrotnie w swoich dziełach, w głównej mierze w Commentaria in IV libros sententiarum Magistri Petri Lombardi, Breviloquium oraz Collationes de septem donis Spiritus sancti. Przyjrzymy się interesującej nas treści zawartej w ostatnim wymienionym dziale.

Św. Bonawentura w pierwszej collatio, którą, jak wskazuje podtytuł, można nazwać traktatem wstępnym o łasce, próbuje dać odpowiedź na pytanie o kilka kwestii, a mianowicie o źródło, sposób użycia i owoce darów łaski. I dowiadujemy się, że ich początkiem i źródłem, według Bonawentury, jest Bóg Ojciec, który udziela ich przez Słowo Wcielone i Ukrzyżowane w Duchu Świętym, łączącym stworzenie z Ojcem i Synem. Darów łaski należy używać w wierności swemu Dawcy, czyli wykorzystać je nie tylko dla własnych celów, lecz również dla dobra wszystkich. Jakie są więc owoce łaski? Są nimi: darowanie win, sprawiedliwość w stosunku do Boga i bliźniego polegająca na unikaniu złych dzieł i czynieniu dobra, i w końcu osiągnięcie wiecznego szczęścia.

Przejdźmy do poszczególnych darów Ducha Świętego. Pierwszym z darów rozpatrywanych przez Bonawenturę jest bojaźń Boża. Powodem tego daru jest wzniosłość Bożej potęgi oraz nieprzenikliwość Bożej mądrości, a także srogość Bożej pomsty. Bojaźń służy trzem celom: pozwala wybłagać udzielenie dalszej łaski, wprowadza Bożą sprawiedliwość i pozwala otrzymać światło Bożej mądrości. Prowadzi ona również do doskonałej świętości i oczyszczenia sumienia, do doskonałego posłuszeństwa i doskonałego trwania w wierności. Paradoksalnie okazuje się, iż to, co się otrzymuje przez dar bojaźni, jest to pewność i zaufanie: „Kto się nie boi Boga, powinien się Go bać wszędzie, a kto prawdziwie boi się Boga, ma coś, czego nikt mu nie odbierze”.

Pobożność przejawia się w trzech działaniach, czyli w oddawaniu czci, strzeżeniu własnej świętości i w obfitowaniu miłości. Dar pobożności ma swe źródło przede wszystkim w samej Trójcy, która jest pełnią miłości i miłosierdzia. Jego źródło jest również w Słowie Wcielonym i Ukrzyżowanym, które przez miłość przyjęło nasze słabości i która to miłość codziennie się odnawia na ołtarzu, pozwalając wiernym przyoblekać się w świętość. Trzecie źródło pobożności to Kościół. Dar pobożności uświadamia, że ci, którzy mają wspólnego Ojca Niebieskiego i jedną Matkę, jaką jest Kościół, oraz są poczęci przez Ducha Świętego, powinni jako jedno ciało, wspierać się wzajemnie. Bonawentura wskazuje na owoc, jaki przynosi tenże dar, a jest nim w szczególny sposób poznanie prawdy, czyli tego, co służy zbawieniu, co służy ucieczce przed złem i osiągnięciu wszelkiego dobra.

Dar umiejętności (wiedzy) jest światłem, które pozwala rozeznawać. Ma w sobie zdolność osądzania rzeczywistości. Zdolność taka, oprócz swego źródła nadprzyrodzonego płynącego z wiary, jest również naturalną zdolnością stworzenia rozumnego. „Bóg stworzył naturę rozumną i dodał łaskę”. Bonawentura podkreśla wyższość łaski nad światłem rozumu naturalnego, jakie otrzymuje człowiek z samej tylko filozofii. Ten, kto korzysta tylko ze światła rozumu i czuje się wyższy, staje się głupcem. Ten, kto bez światła wewnętrznego wierzy, że przy pomocy samego rozumu jest w stanie poznać Stwórcę, jest podobny do kogoś, kto przy pomocy światła świecy rości sobie prawo do widzenia nieba czy słońca. Niezmiernie głębszą znajomość otrzymuje się przez dar Ducha Świętego, który prowadzi w kierunku poznania, upodobania i zachowywania świętości. Święci, którzy znali, strzegli i przyjmowali inspiracje Ducha, potrafili dzięki darowi umiejętności odróżnić świętość od bezbożności, ciekawości, próżności. Kto posiada ten dar ma też światło do rozpoznawania własnych słabości i dróg Bożych; doświadczając nieustannego bólu z powodu nieprawości swej drogi, walczy o prawość swego postępowania.

Dar męstwa pochodzi od Boga, który ochrania i umacnia, od Boga, który zbawia przez wcielenie Bożego Słowa. Dusza otrzymuje go w wierze zdolnej przeciwstawić się mocom zła, w niezachwianej pociesze nadziei, która prowadzi do nagrody wiecznej wspomagającej szczególnie utrudzonych oraz w ogniu miłości, która nie pozwoli odłączyć się od Chrystusa. Dar ten uzdalnia do dokonania aktów męstwa, do przeciwstawiania się atakom złych duchów oraz do znoszenia trudów ziemskich. Collatio szósta jest pochwałą i rozważaniem męstwa dzielnej niewiasty, którą w Nowym Testamencie uosabia Maryja. Kolejnym darem omawianym w siódmej collatio jest dar rady. Bonawentura wyjaśnia, że tam dar rady otrzymujemy jako światło potrzebne do rozeznania tego, co jest godne, co jest słuszne, co pomaga w zbawieniu. Łaska tego daru powoduje, iż rozeznaniu towarzyszy również moc do szybkiej realizacji, czyli zostaje udzielona też siła do wykonania tego, co słuszne. Dar ten można otrzymać przez Boże natchnienie, w osądzie prawego umysłu, albo też przez wskazania osób inspirowanych Bożym natchnieniem.

Nic tak nie zaciemnia rozumu jak zarozumiałość – wskazuje św. Bonawentura – rozważając kolejny dar łaski. Człowiek natomiast dobrze przygotowuje się na przyjęcie daru rozumu przez świętość życia, przez łagodność i dyscyplinę intelektualną. Pożądliwość, gwałtowność oraz nieuporządkowanie nie pozwalają przyjąć daru rozumu, który wskazuje powinności moralne, uczy postępowania zgodnego z prawami Bożymi, unikania tego, co jest złe, i tego, w czym należy złożyć nadzieję jako w dobru najwyższym.

Ostatnia collatio poświęcona darowi mądrości w pierwszym swym punkcie wskazuje warunek otrzymania go, a jest nim pragnienie, umiłowanie go i prośba o jego otrzymanie. Istnieje mądrość, która nie pochodzi od Ducha Świętego; kiedy zwraca człowieka ku słodyczom posiadania i rozkoszowania się rzeczami ziemskimi, jest mądrością ziemską. Na ile kieruje go ku radościom zmysłowym, jest zwierzęca. Na ile czyni go skłonnym do radości z własnej doskonałości i powoduje wzrost ambicji, jest diabelska. Korzeniem całego zła i tym, co sprzeciwia się mądrości, jest pycha. Mądrość jako dar Ducha Świętego jest światłem, które rozświetla zdolności poznania, rozwesela sferę afektywną i wzmacnia zdolności działania. By dojść do mądrości, potrzeba pokonać pewne stopnie, jakimi są: czystość ciała, niewinność umysłu (czyli pokój i porządek własnego wnętrza), skromność w słowach, uległość w uczuciach (posłuszeństwo wobec prawych), wolność w działaniach (kierowanie się miłością a nie tylko sentymentem), dojrzałość w sądzeniu i prostota w intencjach. Stopnie, po których dochodzi się do mądrości są definiowane jako kolumny mądrości i charakteryzują tych, którzy ją posiedli.

 

Zakończenie

 

Wczytując się w treści pozostawione nam przez wielkich świętych teologów, szczególnie św. Bonawentury, który stał u początków tworzenia się rodziny franciszkańskiej, jesteśmy ubogacani zrozumieniem sposobu i owoców udzielania się łaski Bożej temu człowiekowi, który jest spragniony Bożej pomocy. Przyjmując Bożą łaskę, zostajemy przez nią otwierani na wyrażenie swej wdzięczności za rzeczy już otrzymane oraz na otrzymanie dalszych darów i charyzmatów. Rozumiejąc to, zakończmy nasze rozważania modlitwą. Są to słowa św. Jana Pawła II, które miał otrzymać od swego ojca jeszcze przed II Wojną Światową. Jak wspominał sam wielki Papież, wywarła ona wielki wpływ na jego życie. Oto modlitwa:

 

Duchu Święty, proszę Cię  o dar Mądrości do lepszego poznawania  Ciebie i Twoich doskonałości Bożych,

o dar Rozumu do lepszego zrozumienia  ducha tajemnic wiary świętej,  o dar Umiejętności, abym w życiu kierował  się zasadami tejże wiary,  o dar Rady, abym we wszystkim u Ciebie  szukał rady i u Ciebie ją zawsze znajdował,

o dar Męstwa, aby żadna bojaźń ani  względy ziemskie nie mogły mnie od Ciebie oderwać,

o dar Pobożności, abym zawsze służył Twojemu Majestatowi z synowską miłością,

o dar Bojaźni Bożej, abym lękał się grzechu,  który Ciebie, o Boże, obraża.

O. Jarosław Banasiuk OFM

 

 

A K T U A L N O Ś C I

 

Dnia 05 maja przedstawiciele miejscowej wspólnoty FZŚ brali udział w Dniu Skupienia w Rywałdzie.

Dwie Siostry i jeden Brat rozpoczęli życie we Fraciszkańskim Zakonie Świeckich, rozpoczynając formację w Postulacie. Życzymy Wszystkim wytrwania w powołaniu. Niech Jezus Chrystus umacania ich w powołaniu i prowadzi drogą na wzór św. Franciszka.

 

 

KALENDARZ  LITURGICZNY

 

01.06 – Wspomnienie obowiązkowe św. Justyna, męczennika

05.06 – Wspomnienie obowiązkowe św. Bonifacego, biskupa i męczennika

08.06 – UROCZYSTOŚĆ NAJŚWIĘTSZEGO SERCA PANA JEZUSA

09.06 – Wspomnienie obowiązkowe Niepokalanego Serca NMP

11.06 – Wspomnienie obowiązkowe św. Barnaby, Apostoła

13.06 – Święto św. Antoniego z Padwy, kapłana i doktora Kościoła, Patrona Brodnicy – odpust parafialny

14.06 – Wspomnienie obowiązkowe bł. Michała Kozala, biskupa i męczennika

15.06 – Wspomnienie obowiązkowe św. Jolanty, zakonnicy

21.06 – Wspomnienie św. Alojzego Gonzagi, zakonnika

24.06 – UROCZYSTOŚĆ NARODZENIA ŚW. JANA CHRZCICIELA

27.06 – UROCZYSTOŚĆ NMP NIEUSTAJĄCEJ POMOCY – GŁÓWNEJ PATRONKI DIECEZJI TORUŃSKIEJ

28.06 – Wspomnienie św. Ireneusza, biskupa i męczennika

29.06 – UROCZYSTOSC ŚWIĘTYCH APOSTOŁÓW PIOTRA I PAWŁA

 

WIADOMOŚCI  DLA  WSPÓLNOTY  FZŚ

W  czwartki  o godz. 17.30 nabożeństwo ku czci św. Franciszka, poprzedzone modlitwą Różańcową

 W piątki o godz. 17.30 –  modlitwa Różańcowa lub nabożeństwo, po wieczornej Mszy św. – Nieszpory

 

Intencja modlitwy obowiązująca Wspólnotę w czerwcu 2018 roku

O nowe powołania do FZŚ, błogosławieństwo Boże dla wspólnoty miejscowej FZŚ

i wspólnoty w Gdyni Demptowo

 

 

11.06 – Spotkanie Rady Miejscowej Wspólnoty FZŚ – godz. 9.00/poniedz./

13.06 – Święto św. Antoniego z Padwy, kapłana i doktora Kościoła – odpust parafialny, udział w procesji i Mszy św. o godz. 18.00

24.06 – Spotkanie w salce – godz. 14.30, Msza św. – godz. 16.00,

 

 

 


Tercjarz  –  miesięcznik  Franciszkańskiego  Zakonu Świeckich  w  Brodnicy. 

Redakcja: s. Bożenna Chełkowska; Materiały pomocnicze:   Konferencje do formacji ciągłej na 2018 rok

„Posiąść Ducha Świętego”(2Reg 10,9)

Opieka merytoryczna:  O. Sylwester Brzeziński OFM.

Adres: Klasztor Franciszkanów, ul. Sądowa 5a,  87 – 300  BRODNICA,  tel. 56 498 25 07.

Adres strony:  www.fzsbrodnica.franciszkanie.pl