Tercjarz nr 05/2019

 

Pragnienie Ducha Świętego wraz z Jego
uświęcającym działaniem (2Reg 10)

 

W naszym rozważaniu stawiamy sobie za cel spojrzenie na Osobę Ducha Świętego. W spuściźnie duchowej Biedaczyny z Asyżu natrafiamy na szczególny tekst, który w sparafrazowanej formie zamieściliśmy w tytule naszego rozważania. Cytat pochodzi z Reguły zatwierdzonej. Należy zauważyć, że Reguła była upragnionym przez Franciszka dokumentem, który spisywał przez wiele lat (od ustnego zatwierdzenia Forma vitae: rok 1209/10 do zatwierdzenia ostatecznej wersji Reguły: rok 1223), angażując w to swoje siły, a także siły braci i instytucje Kościoła. Widział ten dokument on jako konieczny dla Zakonu, jako będący chronioną przez Kościół (dokument zabezpieczony bullą papieską) kodyfikację nowej formy życia powołanej do istnienia w łonie Kościoła.

Nasz werset pochodzi z dziesiątego rozdziału Reguły, który jest zatytułowany „Napominanie i poprawianie braci”. Rozdział ten składa się z trzech napomnień. Pierwsze dwa napomnienia odnoszą się do profesji zakonnej oraz kwestii posłuszeństwa i konkretyzują relacje, które powinny charakteryzować posłuszeństwo pomiędzy ministrami i braćmi poddanymi. Co prawda to bezpośrednio nie wchodzi w zakres naszego badania, choć jest to ważny kontekst dla interesującego nas Franciszkowego wyrażenia.

Kiedy rozważamy treść Reguły, to wśród treści, które odczytuje się za jej fundamenty, znajduje się także treść naszego wersetu. Dwa inne, bardzo istotne, fragmenty umieszczone są na początku i na końcu dokumentu. Mówią one o życiu świętą Ewangelią Pana naszego Jezusa Chrystusa. W Regule wyróżniają się także te wyrażenia, które wskazują na apostolską drogę ubóstwa. Znawcy pism św. Franciszka wskazują jednak na nasz werset, jako szczególny ze względu na podkreślenie, jakie czyni sam Franciszek, gdy wskazuje, że bracia powinni pragnąć czegoś „ponad wszystko”. To podkreślenie Biedaczyny przykuwa naszą uwagę, gdy chcemy poznawać i wzrastać w rozumieniu duchowości franciszkańskiej. Przytoczmy teraz słowa św. Franciszka, które chcemy rozważyć wraz z następującymi po nich wersetami: …i ci, którzy nie umieją czytać, niech się nie starają nauczyć, lecz niech pamiętają, że nade wszystko powinni pragnąć posiąść Ducha Pańskiego wraz z Jego uświęcającym działaniem, modlić się zawsze do Niego czystym sercem i mieć pokorę, cierpliwość w prześladowaniu i w chorobie, i kochać tych, którzy nas prześladują, ganią i obwiniają, bo Pan mówi: Miłujcie waszych nieprzyjaciół i módlcie się za prześladujących i potwarzających was. Błogosławieni, którzy cierpią prześladowanie dla sprawiedliwości, bo do nich należy królestwo niebieskie. Kto zaś wytrwa aż do końca, ten będzie zbawiony.

 

Pragnienie

Przechodząc do krótkiej analizy tekstu, na początku zwróćmy uwagę na istotne słowo, które widziane jest przez św. Franciszka jako „motor” całego naszego działania wobec Ducha Świętego, a także jako siła odpowiedzi na Jego działania wobec nas i w nas. Franciszek pisze o „pragnieniu”. Czym są pragnienia? Zbyt pochopnie twierdzi się, że pragnienie oznacza spontaniczność, samowolę, czy też brak odpowiedzialności. Niesłusznie stawiamy znak równości pomiędzy pragnieniem a instynktem. Nasze pragnienia nie są tylko skłonnościami naturalnymi. U źródeł wszystkich ludzkich pragnień leży to, które dla Biblii jest jedyne, prawdziwe i głębokie: Bóg, oglądanie Jego oblicza. W Słowie Bożym czytamy „wersety pragnień: Jak łania pragnie wody ze strumieni, tak dusza moja pragnie Ciebie, Boże (Ps 42,2); Ciebie pragnie moja dusza (Ps 63,2b); Dusza moja omdlewa, tęskniąc wciąż do wyroków Twoich (Ps 119,20), itd. Człowieka biblijnego przenika to jedyne pragnienie, co wyraźnie widać w historii Mojżesza: abym Cię poznał (…). Spraw, abym ujrzał Twoją chwałę. Widzimy tu pragnienie głębokie i radykalne, powszechne i nie do wykorzenienia, a jednocześnie niezaspokajalne i ostatecznie odkrywane w życiu każdego człowieka.

Mimo że pragnienie Boga, pragnienie oglądania Jego oblicza, jest jedynym prawdziwym pragnieniem człowieka, to w rzeczywistości serce ludzkie przenikają i zamieszkują też inne aspiracje i tęsknoty. Św. Paweł rozróżnia tu „pragnienia ciała”, które „prowadzą do śmierci”, od „pragnień Ducha”, którego owocem są „miłość, radość, pokój, cierpliwość, uprzejmość, dobroć, wierność, łagodność, opanowanie”. Konieczne jest zatem nawrócenie, wskutek którego człowiek próbuje ukrzyżować ciało swoje z jego namiętnościami i pożądaniami  i dawać się prowadzić przez Ducha Świętego. Pragnienie, o którym pisze Franciszek, sięga więc głębi duszy człowieka i istnieje jako tęsknota duszy za Bogiem. By to pragnienie spełniło się, potrzebne jest otwarcie się na dzieło Ducha Świętego prowadzące człowieka do pokuty, do najgłębszej zmiany myślenia, do reorientacji życia w nieustannej uległości wobec działania Trzeciej Osoby Bożej.

 

W świetle treści dziesiątego rozdziału Reguły:

Owoce usilnej pracy prowadzącej do przyjęcia Ducha Świętego odnajdujemy wyrażone explicite w przytoczonych powyżej wersetach. Jak św. Paweł nakazuje chrześcijanom narodzonym do nowego życia poprzez chrzest, by nie iść za pragnieniami ciała, które są przeciwne Duchowi Świętemu, tak św. Franciszek w Regule napomina i nakazuje braciom, by otrzymując Ducha łaski i pokuty, nie oglądali się za duchem świata, za chciwością i nie szemrali. Formuła: Upominam i zachęcam w Panu, aby bracia wystrzegali się…, ukazuje niebezpieczeństwo życia według ducha świata. Napominając braci, by odchodzili od ducha tego świata, Reguła zaprasza ich, by wytrwali w łasce nawrócenia (czynienie pokuty). Wypis rzeczy tego świata, których bracia mają się strzec, jest ściśle związany z powołaniem – misją franciszkańską. Czynienie pokuty to dzieło Ducha Świętego, które wymaga, by bracia uważali na to wszystko, co jest pychą, próżnością, zazdrością, chciwością, troskami świata, obmową i szemraniem.

Wyrażenie zawarte w dalszych wersetach 10 rozdziału Reguły: i, którzy nie umieją czytać jest zwróceniem się Franciszka do braci analfabetów. Biedaczyna inaczej postępuje wobec tych, którzy nie potrafią czytać, a inaczej wobec tych, którzy nie potrafią pracować. Pierwszym nie nakazuje uczyć się, drugim tak. Reguła wskazuje, by bracia analfabeci nie przejmowali się swym brakiem, ale by przejęli się postępem na drodze świętości. Reguła wskazuje bezpośrednio na świętość życia, a nie na możliwości ludzkie, naturalne czy związane z wykształceniem, kulturą. Konieczność posiadania Ducha Pańskiego dotyczy wszystkich braci, kleryków i niekleryków – nie tylko tych, którzy nie potrafią czytać. Tego mają pragnąć ponad wszystkie rzeczy: chodzi o Ducha Chrystusa, który nie prowadzi do książek, ale do słuchania Bożego Słowa i życia nim.

Święte działania, o których mówi Reguła, są dziełem Bożym uczynionym w Chrystusie mocą Ducha Świętego. Tylko takie działania przynoszą chwałę Bogu i mają walor dla życia. Kto ma Ducha Chrystusa, działa jak Chrystus jak gałązka złączona z winnym krzewem i przynosi obfity owoc w posłudze i posłannictwie apostolskim.

Dzieła Boże dokonane przez Braci Mniejszych w Chrystusie są określone: modlić się zawsze do Niego czystym sercem i mieć pokorę, cierpliwość w prześladowaniu i w chorobie, i kochać tych, którzy nas prześladują, ganią i obwiniają, bo Pan mówi: Miłujcie waszych nieprzyjaciół i módlcie się za prześladujących i potwarzających was. W tym kontekście Reguła wprowadza też temat apostolatu, który doprowadzi braci do cierpień i znoszenia prześladowań. Franciszek wskazuje braciom drogę: tam, gdzie nie będą przyjęci, dla własnego nawrócenia niech idą dalej, by innym nieść zbawienie. O doświadczeniu przyjęcia mówi też Opowiadanie o radości doskonałej. Nieprzyjęcie może prowadzić do zmiany samego siebie, do nawrócenia samego siebie. Jest ono również próbą sprzyjającą przylgnięciu do Boga. Jeśli bracia przetrwają wszelką próbę wiary, która prowadzi do ugruntowania się w cierpliwości, ta cnota wydoskonali ich i uczyni ludźmi świętymi, bez żadnej skazy.

 

W świetle innych pism św. Franciszka:

Szukając szerszego światła na interpretację naszego wersetu, przechodzimy do innych pism św. Franciszka. Tu odnajdziemy, w kilku miejscach, Franciszkowe odwoływanie się do działania ducha. W niektórych przypadkach odniesie się je do Ducha Świętego, w innych do działania Trzeciej Osoby Bożej, niosącej dary i charyzmaty. Niekiedy, jak w obu redakcjach Listu do Wiernych, gdzie Duch Pański jest wskazywany jako Ten, który zamieszkuje w Trójcy Świętej, mamy pewność, że chodzi tu o Trzecią Osobę Boską. Tym fragmentem, pochodzącym z pism św. Franciszka, który najbardziej koresponduje z rozważanym przez nas wersetem, jest właśnie wspomniany fragment z Listu do Wiernych. Podobnie jak pierwsza część dziesiątego rozdziału Reguły, pierwszy rozdział Listu do Wiernych, w pierwszej redakcji, zawiera napomnienie do podjęcia ucieczki od mądrości ciała. Jako owoc tego zaangażowania ascetycznego List do Wiernych obiecuje nową jakość życia: zjednoczenie z Bogiem, czy jak pisze św. Franciszek, stanięcie się „miejscem zamieszkania”. Działanie ascetyczne człowieka jest wówczas i inspirowane i dopełnione działaniem Ducha Świętego, którego się przyjmuje:

A na tych wszystkich i te wszystkie, które będą to czynić i wytrwają aż do końca, spocznie Duch Pański i uczyni w nich mieszkanie i miejsce pobytu. I będą synami Ojca niebieskiego, którego dzieła czynią. I są oblubieńcami, braćmi i matkami Pana naszego Jezusa Chrystusa.”.

Jaką interpretację naszego wersetu sugerują przytoczone słowa? Otóż człowiek, który zwyciężył w sobie namiętności ciała, czy jak mówi Reguła niezatwierdzona: uczynił w sobie mieszkanie i miejsce przebywania Trójcy, przyjmuje Ducha Pańskiego i Jego święte działania, a pierwszym z tych działań jest Boże zamieszkanie w duszy tegoż człowieka.

 

Podsumowanie:

Święty Franciszek zachęca swoich braci, by pragnąć posiąść Ducha Pańskiego wraz z Jego uświęcającym działaniem. Czytanie tego wyrażenia w świetle życia Biedaczyny i pozostawionych przez niego pism, pozwala nam głębiej wniknąć w te słowa. W tejże lekturze narzuca się szczególna interpretacja, ukazująca Ducha Pańskiego jako Ducha Ewangelii prowadzącego do nowych działań, do nowego życia, do którego tylko On może prowadzić. Mamy wykonywać to, co Pan Jezus wykonał w Ewangelii i co On nam nakazał wykonywać. „Mieć Ducha Pańskiego”, to też wychodzić poza formalistyczne interpretacje Ewangelii, dalekie od życia Chrystusa i żyć z charakterystyczną dla Franciszka wielkodusznością w oddaniu się przyjętemu sposobowi życia. Kto ma Ducha Jezusa Chrystusa i przyjmuje Jego uświęcające działanie, ten nie patrzy na doświadczenia życia na sposób ludzki, zgodnie z doczesnym wartościowaniem rzeczy i wydarzeń, nie patrzy na nie i nie wartościuje ich zgodnie z rzeczywistością zgodną z duchem tego świata, lub według własnych upodobań. W Duchu Pańskim patrzy się na rzeczy, wydarzenia i okoliczności zgodnie z duchem Ewangelii, czyli „oczami Jezusa Chrystusa”. W miejsce egoistycznego spojrzenia wprowadza się mądrość nie z tego świata, mądrość Bożą. Uwolniony od swojego „ja”, od egoizmu, zaczyna widzieć cały świat, całe swoje życie nowymi oczyma, w pięknie, które otrzymuje od Pana i dla Pana. Kto w tej wolności otrzymał i przyjął Ducha Pańskiego, widzi świat i rzeczy w pierwotnej harmonii ustanowionej przez Boży dotyk i otwiera się na Jego najgłębsze działania. Tego doświadczył św. Franciszek i dał temu wyraz w Pieśni Słonecznej. Człowiek, który żyje Duchem Bożym, zgodnie z Ewangelią świętą, we wszystkich okolicznościach życia i wobec wszystkich, których spotyka, ukazuje swym życiem doświadczenie bycia odkupionym. Przyjęcie Ducha Świętego widziane oczyma św. Franciszka prowadzi nas do całkowitej i dogłębnej reorientacji życia, wprowadza nas w komunię z Trójcą Świętą i czyni zdolnymi do duchowego wypełnienia zewnętrznych form życia franciszkańskiego. Zaproszenie, które odnajdujemy w rozważanym wersecie: „by pragnąć nade wszystko Ducha Pańskiego”, ukazuje kierunek wysiłku stawania się naśladowcą Biedaczyny z Asyżu.

br. Jarosław Banasiuk OFMCap

 


KALENDARZ  LITURGICZNY

 

02.05 – Wspomnienie obowiązkowe św. Atanazego, biskupa i doktora Kościoła

03.05 – UROCZYSTOŚĆ NMP, KRÓLOWEJ POLSKI  

04.05 – św. Floriana, męczennika

06.05 – Święto Świętych Apostołów Filipa i Jakuba

08.05 – UROCZYSTOŚĆ ŚW. STANISŁAWA, biskupa i męczennika,  głównego patrona Polski

14.05 – Święto św. Macieja, Apostoła

16.05 – Święto Andrzeja Boboli – Patrona Polski

15.05 – Wspomnienie obowiązkowe św. Małgorzaty z Kortony

16.05 – Święto św. Andrzeja Boboli, kapłana i męczennika.

17.05 – Wspomnienie obowiązkowe św. Paschalisa Bayon, zakonnika

18.05 – Wspomnienie obowiązkowe św. Feliksa z Cantalice, zakonnika

20.05 – Wspomnieni obowiązkowe św. Bernardyna ze Sieny, kapłana

23.05 – Święto rocznicy poświęcenia Bazyliki św. Ojca Franciszka w Asyżu

24.05 – Wspomnienie obowiązkowe NMP Wspomożycielki Wiernych

29.05 – Wspomnienie obowiązkowe św. Urszuli Ledóchowskiej, dziewicy

31.05 – Święto Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny

 


WIADOMOŚCI  DLA  WSPÓLNOTY  FZŚ

 

Intencja modlitwy obowiązująca wspólnotę w maju 2019 roku:

O nowe powołania do FZŚ, błogosławieństwo Boże dla wspólnoty miejscowej FZŚ
oraz wspólnoty św. Piotra i Pawła – Toruń Podgórz

W czwartki o godz. 17.30 nabożeństwo ku czci św. Franciszka, poprzedzone modlitwą Różańcową

W piątki o godz. 17.30 – modlitwa Różańcowa lub nabożeństwo, po wieczornej Mszy św. – Nieszpory

 

 

04.05 – Dzień Skupienia w Rywałdzie – wyjazd ok. godz. 9.20

16.05 – Spotkanie rady miejscowej wspólnoty FZŚ po Mszy św. wieczornej /czwartek/, ok. 18.30

26.05 – Spotkanie miesięczne w salce – godz.14.30, Msza św. – godz. 16.00,

 

 


TERCJARZ – MIESIĘCZNIK FRANCISZKAŃSKIEGO ZAKONU ŚWIECKICH W BRODNICY
Redakcja: s. Bożenna Chełkowska;
Materiały pomocnicze:   Konferencje do formacji ciągłej na 2019 rok „W mocy Ducha Pańskiego”
Opieka merytoryczna:
  O. Sylwester Brzeziński OFM.
Adres: Klasztor Franciszkanów, ul. Sądowa 5a,  87 – 300  BRODNICA,  tel. 56 498 25 07.
Adres strony:  www.fzsbrodnica.franciszkanie.pl